Электронный каталог

26.82
Г 13

    Гаж-технологияларын қолдану арқылы биологиялық алуантүрлілікті сақтаудағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі [Текст] / Э. С. Бөрібай, Б. Х. Тусупова, Н. Н. Карабкина [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 419-435.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар -- Солтүстік Қазақстан облысы -- тұрақты даму -- биоалуантүрлілік -- табиғатты Жерді қашықтықтан зондтау -- географиялық ақпараттық жүйелер -- ГАЖ
Аннотация: Табиғи ресурстарды ұтымсыз пайдалану, экологиялық теңгерімнің бұзылуы және ұланғайыр аумақтардағы табиғи экожүйелердің деградациясымен байланысты экологиялық проблемалардың шиеленісуі жағдайында бірегей табиғи аумақтарды сақтау қажеттілігі ерекше өзекті. Мұндай сын-қатерлерге жауап ретінде табиғи кешендерді бастапқы күйінде сақтауға және антропогендік факторлардың әсерінен бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруге көмектесетін экологиялық негіз ретінде қызмет ететін ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды (ЕҚТА) құру маңызды. Мақалада ГАЖ технологиялары арқылы биоалуантүрлілікті сақтауды біріктіру контексінде Солтүстік Қазақстан облысының ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі қарастырылған. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру, экологиялық жауапкершілікті дамыту және сирек кездесетін, жойылып бара жатқан түрлерді сақтау бағдарламаларын іске асыру платформасы ретінде пайдаланудың заманауи тәсілдері талданған. Өңірдегі қорғауға алынған табиғи аумақтарға шолу жасалып және олардың білім беру, ғылыми зерттеулер мен экологиялық білімді танымал ету мүмкіндіктеріне сипаттама берілген. Табиғатты қорғау іс-қимылының негізгі бағыттары көрсетіліп, өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлін күшейту бойынша ұсыныстар белгіленді. Зерттеу жұмысында ЕҚТА сипаттама беруде 1:250 000 масштабтағы Жерді қашықтықтан зондтау деректері негізінде Солтүстік Қазақстан облысының туристік-рекреациялық картасы, Айыртау өңірінің рекреациялық карталары әзірленді. Географиялық ақпараттық жүйелер, жерді қашықтықтан зондтау құралдарын пайдалану туристік және рекреациялық әрекеттерді жоспарлаудың тиімділігін арттырады, экожүйені қорғау шараларын білім беру және халыққа хабардар ету бастамаларымен біріктіруді оңтайландырады. Мұндай технологиялар табиғи нысандарды, ерекше экологиялық статусы бар аймақтарды және әлеуетті рекреациялық ресурстарды нақты картаға түсіруді қамтамасыз етеді, аймақтың неғұрлым тұрақты дамуына ықпал етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бөрібай, Э.С.
Тусупова, Б.Х.
Карабкина, Н.Н.
Мурзакулов, Г.Т.
Арыстанов, А.
Арыстанова, Р.

83
Т 11
Тәшімбаева, С. Ж.
    Мектептегі лириканы оқытуда оқырман қабылдауын қалыптастырудың әдеби негіздері [Текст] / С. Ж. Тәшімбаева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 210-213.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
әдебиет -- оқыту -- әдістеме -- жаңа технологиялар -- лирика
Аннотация: Бұл мақалада лирика және лирикалық кейіпкер ұғымдары анықталып, С. Макпыровичтің пікіріне сәйкес, лирика көркем әдебиеттің түрлі жанрларының бірі ретінде қарастырылады. Лириканы оқытудың күрделілігіне қарамастан, оқытудың әдістемесі, лирикалық шығармаларды дұрыс оқу ережелері, паузаның маңыздылығы және оның түрлері талданады. 6 сыныпта Ерлан Жунис шығармасы «Менің атым – Тәуелсіздік» лирикалық шығармасын семантикалық карта арқылы талдау оқушының мәтінді қалай қабылдағанын немесе қандай ойға келгенін анықтауға мүмкіндік береді. Әр өлең шумағында көтерілген мәселені анықтау, қысқаша аннотация беру, ақынның шығармашылық жетістігін бағалау және поэтикалық тілін талдау қарастырылады. Лириканың бір түрі бойынша К. Битибаеваның әдістемесі поэманы оқыту процесінде топқа бөлу арқылы тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ И. Жансүгіровтың «Құлагер» поэмасы INSERT әдісі арқылы бір қырынан ашылады.
Держатели документа:
ЗКУ

28.5
М 22
Мамышева, М. В.
    Применение методов искусственного интеллекта в инвентаризации флористического разнообразия [Текст] / М. В. Мамышева, В. В. Карташева // Сборник материалов международной научно-практической конференции «Ивановские чтения – 2025», посвященной 120-летию со дня рождения профессора В.В.Иванова. - Уральск, 2025. - 25-26 сентября. - С. 161-162.
ББК 28.5

Рубрики: Ботаника

Кл.слова (ненормированные):
инвентаризация флоры -- искусственный интеллект -- ИИ в ботанике -- цифровизация гербариев -- биологическое разнообразие -- методы полевых исследований -- базы данных -- машинное обучение -- экологический мониторинг -- цифровая ботаника
Аннотация: В статье рассматривается эволюция методов инвентаризации растительного разнообразия: от традиционных полевых наблюдений и ручного сбора данных до внедрения технологий искусственного интеллекта (ИИ). Автор анализирует ограничения классических методик, связанные с человеческим фактором и труднодоступностью территорий, и противопоставляет им возможности машинного обучения в анализе больших данных. Особое внимание уделяется процессу цифровизации биологических коллекций, который позволяет использовать вычислительные мощности для быстрой и точной идентификации флоры, открывая новые горизонты для ботанического образования и экологического мониторинга.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карташева, В.В.

74.262.6
G54

    Global challenges of the 21st century: design and implementation of elective course for grades 10–11 [Текст] / M. T. Uvaliyev, M. Doğan, B. Sh. Abdimanapov, T. O. Uvaliyev // Bulletin WKU. - 2025. - №4. - Р. 36-44.
ББК 74.262.6

Рубрики: Методика преподавания географии

Кл.слова (ненормированные):
глобальные вызовы -- устойчивое развитие -- старшая школа -- учебная программа -- критическое мышление -- проектное обучение -- оценивание
Аннотация: Статья описывает разработку и предстоящее внедрение в 2025– 2026 учебном году авторского элективного курса по географии «Глобальные вызовы XXI века» для 10–11 классов (34 ч., 1 ч. в неделю) в КГУ «Гимназия №4 им. А.С. Пушкина» (Алматы). Курс направлен на формирование научного и критического мышления, естественнонаучной грамотности и гражданской ответственности через системный анализ демографических, экологических, социально-экономических и технологических трансформаций современного мира. Предлагается дидактическая модель, связывающая цели устойчивого развития с логикой школьного курса: от постановки проблемных вопросов и работы с данными до проектной деятельности и аргументированного представления результатов. Описаны структура курса (пять модульных блоков и итоговая защита проекта), виды учебной деятельности (лекции-диалоги, работа с картами и статистикой, кейс-анализ, ролевая игра «Модель ООН»), а также критериально-дескрипторное оценивание, соотносящееся с уровнями таксономии Блума. Представлены ожидаемые результаты обучения и механизмы их мониторинга, показана применимость курса для интеграции межпредметных связей географии с экономикой, биологией, историей и обществоведением. Материал ориентирован на учителей, методистов и разработчиков программ, стремящихся обеспечить практико-ориентированное изучение глобальных процессов в старшей школе.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Uvaliyev, M. T.
Doğan, M.
Abdimanapov, B. Sh.
Uvaliyev, T. O.

32.97
А 35
Азизов, Э. А.
    Цифрлық технологиялар негізінде ауылшаруашылығы карталарын жасау технологиясын жетілдіру [Текст] / Э. А. Азизов, Д. С. Тұрсынғазы // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 358-368.
ББК 32.97

Рубрики: Вычислительная техника

Кл.слова (ненормированные):
ауылшаруашылық карталары -- цифрлық технологиялар -- деректерді өңдеу -- өндіріс тиімділігі -- агробизнес -- заманауи əдістер
Аннотация: Бұл мақалада цифрлық құралдар мен геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) пайдалана отырып ауыл шаруашылығы карталарын жасауға арналған заманауи əдістер мен технологиялардың жан-жақты шолуы ұсынылған. Ғаламдық цифрландыру жағдайында ауыл шаруашылығы алқаптарын мониторингтеу, есепке алу жəне басқару үдерістерінде инновациялық тəсілдерді қолданудың маңызы арта түсуде. Зерттеуде геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ), Жерді қашықтан зондтау технологияларының, машиналық оқыту мен жасанды интеллекттің кеңістіктік деректерді талдау жəне ауыл шаруашылығы аумақтарын визуализациялау саласындағы теориялық жəне тəжірибелік аспектілері қарастырылған. Мақалада ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді цифрлық картографиялау процесінде цифрлық технологияларды енгізудің отандық жəне шетелдік тəжірибелері талданып, олардың негізгі артықшылықтары мен шектеулері айқындалған. Сондай-ақ спутниктік жəне климаттық деректерді біріктірудің маңыздылығы атап өтіледі, бұл өз кезегінде егіс жағдайын дəлірек бағалауға, өнімділікті болжауға жəне табиғи əрі антропогендік өзгерістерге дер кезінде əрекет етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар дəлме-дəл егіншілік пен агроландшафтарды кеңістіктік талдау үшін ұшқышсыз ұшу аппараттарын (дрондарды) қолданудың табысты мысалдары келтірілген. Зерттеу нəтижелері ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде цифрлық картографияның маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Бұл жер ресурстарын тиімді басқаруға жəне өндірістік үдерістерді оңтайландыруға жағдай жасайды. Ғылыми дереккөздер мен практикалық мысалдарды талдау негізінде ауыл шаруашылығы карталарын жасау əдістемесін жетілдіру, жерді пайдалану жүйесіне инновациялық технологияларды енгізу жəне ауыл шаруашылығында интеллектуалды шешім қабылдау жүйелерін дамыту бойынша нақты ұсынымдар берілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тұрсынғазы, Д.С.

74.262.6
К 88
Кубесова, Г. Т.
    Халық географиясын оқытуда өлкетану принципін қолданудың ерекшеліктері [Текст] / Г. Т. Кубесова, А. А. Қалменов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 384-396.
ББК 74.262.6

Рубрики: Методика преподавания географии

Кл.слова (ненормированные):
өлкетану -- халық географиясы -- құзыреттілік -- мектеп географиясы -- мотивация -- ГАЖ -- цифрлық картография
Аннотация: Бұл мақалада халық географиясын оқытуда өлкетану принципін жүйелі қолданудың ерекшеліктері мен тиімділігі талданады. Теориялық негіздеме өлкетанудың мазмұндық, құзыреттік жəне педагогикалық-технологиялық қырларын айқындап, оны оқушының өмірлік тəжірибесімен ұштастырудың мүмкіндіктерін көрсетеді. Эмпирикалық зерттеу Ақтөбе қ. №29 орта мектебінің 11- сыныбында жүргізілді. Сауалнама мен сабақ барысын бақылау нəтижелері өлкетанулық мазмұнның оқушылардың пəнге қызығушылығын, пікір айту белсенділігін жəне карта-диаграммамен жұмыс дағдыларын айқын арттырғанын көрсетті.Сонымен қатар əдістемелік ресурстардың жеткіліксіздігі, оқу құжаттарында өлкетануға қатысты нақты материалдың тапшылығы анықталды. Мақалада жергілікті дереккөздер қорын қалыптастыру, ГАЖ сияқты цифрлық картографияны жүйелі қолдану, бағалау индикаторларын нақтылау жəне мұғалімдердің біліктілігін арттыру бойынша практикалық ұсыныстар берілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Қалменов, А.А.

74.58
М 19
Маликова, А.
    Ставка на цифровые и технологические навыки [Текст] / А. Маликова // Приуралье. - 2026. - 6 января. - №3. - С. 11.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
ЗКУ имени М. Утемисова -- Мамандығым – Болашағым -- Атлас новых профессий -- Региональная карта потребности в кадрах -- форсайт-сессия -- искусственный интеллект -- новые компетенции -- Уральск -- цифровая трансформация -- рынок труда ЗКО
Аннотация: В Западно-Казахстанском университете имени М. Утемисова состоялось заключительное мероприятие в рамках республиканского проекта «Мамандығым – Болашағым». Его ключевым итогом стала презентация Атласа новых профессий и компетенций Западно-Казахстанской области - документа, который отражает реальные и перспективные потребности регионального рынка труда.
Держатели документа:
ЗКУ