Электронный каталог

72
А 95
Ахмеденов, К.
    Бөкейорда резерватының биоалуантүрлігін түгендеу нәтижелері [Текст] / К. Ахмеденов // Өркен. - 2024. - 31 қаңтар. - №1. - Б. 5.
ББК 72

Рубрики: Наука

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- ғалымдар -- флора -- фауна -- Бокейорда -- Аралсор -- халықаралық ғылыми жартылай стационары -- Бөкейорда резерваты -- ғылыми экспедиция
Аннотация: М. Өтемісов атындағы БҚУ ғалымдары университеттің флора мен фаунаны түгендеу жəне Аралсор халықаралық ғылыми жартылай стационарын құру жөніндегі ынталы жобалары бойынша Бокейорда резерватына аралық ғылыми есеп тапсырды. Қазақстанда алғаш рет 2023 жылы Аралсор халықаралық ғылыми жартылай стационары құрылды. 10 ғылыми экспедиция өткізілді. Жүргізілген зерттеулер нəтижесінде жаратылыстану ғылымдары саласындағы пəнаралық зерттеулер үшін полигон құрылды, М.Өтемісов атындағы БҚУ, Ресей Ғылым Академиясының ОФЗО-ң Дала институты жəне Бөкейорда резерваты арасында ғылыми ынтымақтастық жүзеге асырылды
Держатели документа:
ЗКУ

74
Т 11

    Тәжірибелік семинарда өзекті тақырыптар [Текст] // Өркен. - 2024. - 30 қыркүйек. - №8. - Б. 14.
ББК 74

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ тілі -- əдебиеті -- смарт білім беру -- облыстық семинар -- М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- филология факультеті -- болашақ филолог -- ана тілі
Аннотация: 13 қыркүйек күні тіл айлығы шеңберінде «Тəжірибе алаңы: тіл, əдістеме, нəтиже» кешенді іс-шараларды ұйымдастыру аясында «Қазақ тілі мен əдебиеті пəндері бойынша смарт білім беру: əдістемелер мен технологиялар ресурсы» тақырыбындағы облыстық семинар өтті. М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің филология факультетінің ұйымдастыруымен жəне Батыс Қазақстан облысының мəдениет, тілдерді дамыту жəне архив ісі басқармасының, БҚО Білім басқармасының əдістемелік орталығының қолдауымен өткен семинардың мақсаты – болашақ филолог мамандарға инновациялық оқыту туралы əдістемелік көмек көрсету, қазақ тілін интерактивті оқыту мəселелері, қазақ тілін ана тілі жəне екінші тіл ретінде оқытылуы, пəн бойынша берілетін білімнің мазмұнын саралау, тəжірибелік жұмыстарды талқылау
Держатели документа:
ЗКУ

74.58
М 92
Мухамбеткалиева, Ф. К.
    Кәсіпкерлер - жасампаз инноваторлар [Текст] / Ф. К. Мухамбеткалиева // Өркен. - 2024. - 31 қазан. - №9. - Б. 7.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
Кәсіпкерлер -- инноваторлар -- ақша -- Кәсіпкер этикасы -- Жаһандық кəсіпкерлер -- бизнес идеялар -- Оқытушы
Аннотация: ХХІ ғасырдың ең ықпалды басқару теоретиктерінің бірі Питер Друкердің ойынша, ойлаудың бұл түрі бар адамдар үнемі өзгерістерді іздейді, оларға реакция жасайды жəне оларды мүмкіндік ретінде пайдаланады. Кəсіпкерлер мен басқа адамдар арасындағы басты айырмашылық - ойлаудың ерекшелігінде. Атап айтқанда үш ерекше қасиеті бар - олар белсенді, жауапты жəне нəтижеге бағытталған. «Кəсіпкер – ойдың емес, істің адамы» олар іс-əрекетке бейім, бірақ көп ойланады. Əр қадамын үнемі мұқият ойластырып жоспарлайтын өте тиянақты адамдар. Бүгінде айқын жəне толық бизнес-жоспар құру – кəсіпкерлер үшін «ойға» да, «іске» де қабілетті болу қажет екенін көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ

75
Н 34
Наурзбаев, Н. Н.
    Дене тәрбиесі және спортпен шұғылдану кезіндегі ағзаның кейбір физиологиялық жағдайы [Текст] / Н. Н. Наурзбаев // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 47-53.
ББК 75

Рубрики: Физическая культура и спорт

Кл.слова (ненормированные):
дене тәрбиесі -- спорт -- гравитациялық естен тану -- артостатистикалық талықсу -- тыныс алу -- қан айналу -- зат алмасу -- ас қорыту
Аннотация: Дене тəрбиесі жəне спорт физиологиясы ғылымы – салыстырмалы түрде алып қарағанда, жас ғылым. Дегенмен, ерікті қозғалыстардың физиологиялық табиғатын зерттеу нəтижелері көптеген жылдар бойы қалыптасқан. Өмірдің басқа да қажеттілігіне қарай туындайтын барлық қозғалыстар тəрізді спорттық жаттығулар үдерісінде немесе дене шынықтырумен шұғылдану кезінде орындалатын қозғалыстар да физиологиялық заңдылықтар негізінде орындалады. Ол қазіргі уақытқа дейін ғылыми-зерттеу нəтижелерімен толықтырылып даму үстінде. Әр түрлі спорттық əрекет кезіндегі жеке жүйелердегі, сондай-ақ біртұтас организмде пайда болатын өзгерістердің, физиологиялық реакциялардың тек қана сандық емес, сапалық та сипаттамасын беру болып табылады. Қарқынды бұлшық ет белсенділігі кезінде организмде пайда болатын өзгерістердің физиологиялық механизмдерін білу, денсаулықты сақтай отырып дене жұмыс қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік беретін жаттығуларды дұрыс бағалауға жəне тиімді жоспарлау керек. Организмнің қызметтік қорларына жəне бұлшық ет жүктемелеріне бейімделуінің физиологиялық механизмдеріне ерекше назар аудару қажет.
Держатели документа:
ЗКУ

74.58
Ж 11
Жұмашева, К.
    Жасанды интеллект құралдарын ғылыми-зерттеу жұмыстарында қолдану: ChatGPT мысалындағы оқыту тәжірибесі [Текст] / К. Жұмашева // Өркен. - 2025. - 27 тамыз. - №7. - Б. 5.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
ChatGPT -- жасанды интеллект -- Цифрлық трансформация -- Large Language Models
Аннотация: Қазіргі заманда жасанды интеллект (ЖИ) технологиялары ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу үдерісінде жаңа серпін беріп отыр. Цифрлық трансформация дəуірінде зерттеушілер мен білім алушылар үшін ақпаратты іздеу, жүйелеу, талдау жəне оны ғылыми форматта ұсыну маңызды міндетке айналды. Осы орайда, жасанды интеллекттің, əсіресе, үлкен тілдік модельдердің (LLM – Large Language Models) мүмкіндіктерін тиімді пайдалану қажеттілігі туындайды. ЖИ негізіндегі құралдар, соның ішінде ChatGPT платформасы – ғылыми мəтіндерді құрастыруда, əдебиетке шолу жасауда, зерттеу құрылымын жоспарлауда жəне мəтіндік редакциялауда таптырмас интеллектуалды көмекшіге айналып отыр. Бұл мақалада «Ғылыми зерттеу жұмысын ұйымдастыру жəне жоспарлау» пəнін оқыту барысында магистранттарға жасанды интеллект құралдарын үйрету, олардың ғылыми мақала жазу барысында ChatGPT мүмкіндіктерін қолдану арқылы нақты нəтижеге қол жеткізгені сипатталады. Оқу процесінде студенттер зерттеудің əр кезеңінде осы технологияларды қолдана отырып, жеке мақалаларын дайындап шықты. Бұл тəжірибе тек пəн мазмұнын меңгеруге ғана емес, олардың зерттеушілік құзіретін дамытудың тиімді жолына айналды.
Держатели документа:
ЗКУ

78.3
К 94
Құсайын, Л. С.
    Жобалар негізінде кітап оқу мəдениетін қалыптастыру [Текст] / Л. С. Құсайын // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 83-90.
ББК 78.3

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
оқу мəдениеті -- жобалық əдіс -- құндылыққа негізделген білім -- ұлттық құндылықтар -- кəсіби ізденіс -- тəрбие -- фольклор -- экософия -- кіріктіріп оқыту
Аннотация: Мақалада оқу мəдениетін қалыптастырудың теориялық, əдістемелік жəне тəжірибелік негіздері қарастырылады. Халықаралық зерттеулер (UNESCO, OECD PISA, IEA PIRLS) мен қазақстандық тəжірибелер салыстырыла талданады. Білім беру жүйесіндегі құндылыққа негізделген жаңа парадигма, «Біртұтас тəрбие тұжырымдамасының» ерекшеліктері жəне олардың оқу мəдениетімен байланысы сараланады. Əлемдік тəжірибедегі (Финляндия, Сингапур, Эстония, Жапония) жобалық əдістің нəтижелері мен қазақстандық мектептердегі ұлттық мазмұнмен ұштасқан тəжірибелер салыстырылады. Ə.Молдағұлова атындағы №38 мектеп-лицейінің «Дүниетаным көкжиегі» жобасы аясындағы үш жылдық эмпирикалық деректер талданып, оқушылардың оқу мəдениеті мен мұғалімдердің кəсіби ізденісіндегі сапалық өзгерістер ғылыми тұрғыда бағаланады. Мақалада Əл-Фараби, Жүсіпбек Аймауытов, Мағжан Жұмабаев сынды ойшылдардың еңбектері пайымдау мен тұжырым жасауға арқау болды.
Держатели документа:
ЗКУ

83.3
О-13
Обаева, Г. С.
    Қазақ-татар тарихи прозасындағы ұлттық тарихи сана жəне тəуелсіздік идеясы [Текст] / Г. С. Обаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 137-150.
ББК 83.3

Рубрики: История казахской литературы

Кл.слова (ненормированные):
тарихи роман -- Ілияс Есенберлин -- Нурихан Фаттах -- қазақ-татар əдеби байланыстары -- тарихи сана -- мифопоэтика -- фольклорлық дəстүр -- этникалық тамыр -- көркемдік жүйе -- романтикалық пафос -- тарихи дерек -- ұлттық идея -- түркілік дүниетаным
Аннотация: Бұл мақалада қазақ жəне татар тарихи романдарының поэтикалық табиғаты салыстырмалы тұрғыдан талданады. Зерттеу Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы мен Нурихан Фаттахтың «Еділ өзені ағады», «Ысқырық жебелер» секілді тарихи шығармаларына негізделді. Екі автордың да шығармашылығында ұлттық тарихи сананы жаңғырту, этникалық бастауларды көркем пайымдау жəне тəуелсіздік идеясының көрініс табуы ортақ бағыт ретінде қарастырылады. Мақалада фольклорлық-мифологиялық материалдардың тарихи прозаға ену ерекшеліктері, деректілік пен романтикалық пафостың арақатынасы, тарихи кеңістік пен уақытты бейнелеу тəсілдері сараланды. Сондай-ақ қазақ-татар əдеби байланыстарындағы типологиялық жақындықтар, тарихи деректердің көркем қиялмен үйлесуі жəне ұлттық рухани құндылықтардың көркемдік трансформациясы көрсетілді. Зерттеу тақырыбының өзектілігі аталған жазушылардың шығармалары ұлттық тарихтың көне кезеңдерін көркем пайымдаудағы ортақ бағыттарды, фольклорлық-мифологиялық дəстүрдің көркемдік трансформациясын, тарихи шындық пен романтикалық қиялдың синтезін айқын танытады. Халықтың арман- мұраты, тəуелсіздік идеясы, этникалық тамыр, рухани сабақтастық секілді мəселелер екі романистикада да негізгі идеялық өзекке айналған. Зерттеу нəтижелері екі халықтың тарихи роман жанрындағы ортақ көркемдік модельдерді қалыптастырғанын жəне түркілік тарихи жадты жаңғыртуда маңызды рөл атқарғанын айқындайды.
Держатели документа:
ЗКУ

63.4
У 86
Утубаев, Ж. Р.
    Солтүстік-Шығыс Арал маңы қола дəуірі ескерткіштері: кезеңделуі жəне жаңа зерттеулер [Текст] / Ж. Р. Утубаев, Ы. С. Құрманиязов, С. Ж. Рахимжанова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 206-217.
ББК 63.4

Рубрики: Археология

Кл.слова (ненормированные):
Тарих -- археология -- деректер -- Арал -- қола дəуірі -- мəдениеттер -- ескерткіштер
Аннотация: Мақалада Арал маңы қола дəуірі мен ерте темір дəуірі ескерткіштерінің қысқаша зерттелу тарихы қарастырылған. 2024 жылдың далалық маусымында жаңадан ашылған ескерткіштер төңірегіндегі зерттеулер, соңғы уақыттағы Солтүстік Арал маңы жəне Арал маңы Қарақұмындағы ашылып жатқан ашық аспан астындағы, апаттық қола дəуірі мен ерте темір дəуірі қоныстары мен қорымдары алғашқы нəтижелері мерзімделу мəселесі қарастырылып отыр. Жаңадан ашылған нысандар Қызылорда облысы Арал жəне Қазалы аудандары аумағында орналасқан, қазіргі таңда ежелгі адамдардың Арал маңы аймағында қалдырған ескерткіштерін тұрақты зерттеу нəтижесінде жеткілікті дерекнамалық база жасақталып отыр. қола дəуірі мен ерте темір дəуірінің ондаған қоныстары ашылып, зерттелуде, сондай-ақ, осы кезеңінде аймақта болған негізгі тарихи- мəдени процестерді түсіндіруге мүмкіндік беретін археологиялық материалдарға талдау жасалды. Соған қарамастан, біз назар аударып отырған хронологиялық кезеңдегі өмір сүрген тайпалардың тіршілік ету жүйесі мен экономикалық жəне əлеуметтік-рухани қызметінің қалыптасу ерекшеліктеріне байланысты бірқатар мəселелердің басы ашық күйінде қалып отыр. Аймақтың тарихи дамуы Арал маңының аталған кезеңдерде кезеңіндегі экологиялық үдерістердің өзгеру динамикасымен тығыз байланысты болып отыр.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Құрманиязов, Ы.С.
Рахимжанова, С.Ж.

71.0
О-63
Оразбаева, Д. Е.
    Уақыт модустарындағы батырлық феномені (Тарихи модуста) [Текст] / Д. Е. Оразбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 304-321.
ББК 71.0

Рубрики: Культурология

Кл.слова (ненормированные):
батырлық феномені -- уақыт модусі -- батыр бейнесі -- қайсар рух -- ескерткіш -- мəдени жады -- қаһарман -- тарих
Аннотация: Мақалада батырлық феномені мəдени уақыт модусында қарастырылады, оның қазақ халқының ұлттық бірегейлігін қалыптастырудағы орны зерделенеді. Батырлық дəстүрі ұлттық рухани кодын, мəдени тұтастығын жəне тарихи сабақтастығын бейнелейтін маңызды мəдени феномен ретінде қарастырылады. Батырлық феномені өткен мен бүгіннің мəдени диалогы ретінде ұлттық сана мен тарихи тəжірибеміздің өзара байланысын көрсетеді. Мақалада «қазақ батырларының бейнесі əртүрлі уақыт модусында қалай репрезентацияланды жəне ұлттық жадынын қалай қалыптастырады?» деген сұраққа жауап беруге тырысамын. Зерттеудің мақсаты - батырлық феноменін мəдени уақыт модусы тұрғысынан кешенді талдау жəне оның тарихи-мəдени репрезентациясын айқындау. Зерттеу жұмысының теориялық бөлімінде батырлық феномені тарихи оқиғалар, түрлі дискурстар жəне тарихи-мəдени жады ұғымдары арқылы зерделенеді. Бұл тұрғыда батырлық бейненің қоғамдағы орнына, ұжымдық жадтағы, тарихи нарративтегі көрінісіне баса назар аударылады. Зерттеудің эмпирикалық бөлімінде ел тəуелсіздігі жолында ерлік көрсеткен Ер Жəнібек Бердəулетұлы, Малайсары Тоқтауылұлы, Шақшақ Жəнібек Қошқарұлы, Ақжолтай Ағыбай, Қанжығалы Бөгенбай, батырлардың ерліктері мен оларға орнатылған ескерткіштердің маңыздылығына талдау жасалады. Мақалада қолданылған суреттер мен оған қатысты ақпараттар Солтүстік Қазақстан, Орталық Қазақстан өңірлерінде жүргізілген далалық зерттеулердің нəтижесінде алынды
Держатели документа:
ЗКУ

32.97
А 35
Азизов, Э. А.
    Цифрлық технологиялар негізінде ауылшаруашылығы карталарын жасау технологиясын жетілдіру [Текст] / Э. А. Азизов, Д. С. Тұрсынғазы // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 358-368.
ББК 32.97

Рубрики: Вычислительная техника

Кл.слова (ненормированные):
ауылшаруашылық карталары -- цифрлық технологиялар -- деректерді өңдеу -- өндіріс тиімділігі -- агробизнес -- заманауи əдістер
Аннотация: Бұл мақалада цифрлық құралдар мен геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) пайдалана отырып ауыл шаруашылығы карталарын жасауға арналған заманауи əдістер мен технологиялардың жан-жақты шолуы ұсынылған. Ғаламдық цифрландыру жағдайында ауыл шаруашылығы алқаптарын мониторингтеу, есепке алу жəне басқару үдерістерінде инновациялық тəсілдерді қолданудың маңызы арта түсуде. Зерттеуде геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ), Жерді қашықтан зондтау технологияларының, машиналық оқыту мен жасанды интеллекттің кеңістіктік деректерді талдау жəне ауыл шаруашылығы аумақтарын визуализациялау саласындағы теориялық жəне тəжірибелік аспектілері қарастырылған. Мақалада ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді цифрлық картографиялау процесінде цифрлық технологияларды енгізудің отандық жəне шетелдік тəжірибелері талданып, олардың негізгі артықшылықтары мен шектеулері айқындалған. Сондай-ақ спутниктік жəне климаттық деректерді біріктірудің маңыздылығы атап өтіледі, бұл өз кезегінде егіс жағдайын дəлірек бағалауға, өнімділікті болжауға жəне табиғи əрі антропогендік өзгерістерге дер кезінде əрекет етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар дəлме-дəл егіншілік пен агроландшафтарды кеңістіктік талдау үшін ұшқышсыз ұшу аппараттарын (дрондарды) қолданудың табысты мысалдары келтірілген. Зерттеу нəтижелері ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде цифрлық картографияның маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Бұл жер ресурстарын тиімді басқаруға жəне өндірістік үдерістерді оңтайландыруға жағдай жасайды. Ғылыми дереккөздер мен практикалық мысалдарды талдау негізінде ауыл шаруашылығы карталарын жасау əдістемесін жетілдіру, жерді пайдалану жүйесіне инновациялық технологияларды енгізу жəне ауыл шаруашылығында интеллектуалды шешім қабылдау жүйелерін дамыту бойынша нақты ұсынымдар берілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тұрсынғазы, Д.С.