База данных: Статьи
Страница 21, Результатов: 211
Отмеченные записи: 0
201.
Подробнее
83
А 99
Аян, Ғалым
Ақұштап Бақтыгереева публицистикасы туралы тұңғыш еңбек қорғалды [Текст] / Ғалым Аян // Орал өңірі. - 2017. - №78-79 - 29 маусым. - Б. 6-7
ББК 83
Рубрики: Әдебиеттану
Дескрипторы: ақұштап бақтыгереева -- публицистикасы -- тұңғыш еңбек -- ақ жайықтың ақ шағаласы -- ақын -- поэзия -- бқму
Аннотация: "Ақ Жайық ақ шағаласы" атанған қоғам қайраткерін оқырман қауымға таныстырып жатудың өзі артық. Әңгіме аппақ келбетімен ғана емес, жүрекжарды жырларымен, тіпті өзінің есімімен де ерекшеленіп тұратын ақын Ақұштап Бақтыгереева жайлы болып отыр. Десе дегендей, қазақтың ақын қызының "Ақ шағала" атануы да тегін емес. Қазақта Жайықты жырға қоспаған суреткер сирек. Бірақ бүгінгі қазақ әдебиетінде Жайық тақырыбын тиіп-қашып емес, тұтастай өзінің шығармашылық жолының басты өзегі, тұтқасы, негізгі нысанасы етіп алған Ақұштап апамыз десек, қателпейтініміз анық. Сондықтан да Ақ Жайықты қаншама қазақ ақындары жырлағынымен, поэзия сұйер қауым негізінен Ақұштап Бақтыгерееваны "Ақ Жайықтың ақ шағаласы" атаған. Бұл шағаладай өскен жерін қимаған, елінің өзекті мәселесін жырлаған ұлтжанды, нәзік сезімді, батыл мінезді қайраткер ақынға берілген жоғары баға болса керек. Ақындығы бір төбе де, қайраткерлігі бір төбе, халқының маңдайына туған қаламгер апаның публицистикасы да ерекше орында тұрады
Держатели документа:
БҚМУ
А 99
Аян, Ғалым
Ақұштап Бақтыгереева публицистикасы туралы тұңғыш еңбек қорғалды [Текст] / Ғалым Аян // Орал өңірі. - 2017. - №78-79 - 29 маусым. - Б. 6-7
Рубрики: Әдебиеттану
Дескрипторы: ақұштап бақтыгереева -- публицистикасы -- тұңғыш еңбек -- ақ жайықтың ақ шағаласы -- ақын -- поэзия -- бқму
Аннотация: "Ақ Жайық ақ шағаласы" атанған қоғам қайраткерін оқырман қауымға таныстырып жатудың өзі артық. Әңгіме аппақ келбетімен ғана емес, жүрекжарды жырларымен, тіпті өзінің есімімен де ерекшеленіп тұратын ақын Ақұштап Бақтыгереева жайлы болып отыр. Десе дегендей, қазақтың ақын қызының "Ақ шағала" атануы да тегін емес. Қазақта Жайықты жырға қоспаған суреткер сирек. Бірақ бүгінгі қазақ әдебиетінде Жайық тақырыбын тиіп-қашып емес, тұтастай өзінің шығармашылық жолының басты өзегі, тұтқасы, негізгі нысанасы етіп алған Ақұштап апамыз десек, қателпейтініміз анық. Сондықтан да Ақ Жайықты қаншама қазақ ақындары жырлағынымен, поэзия сұйер қауым негізінен Ақұштап Бақтыгерееваны "Ақ Жайықтың ақ шағаласы" атаған. Бұл шағаладай өскен жерін қимаған, елінің өзекті мәселесін жырлаған ұлтжанды, нәзік сезімді, батыл мінезді қайраткер ақынға берілген жоғары баға болса керек. Ақындығы бір төбе де, қайраткерлігі бір төбе, халқының маңдайына туған қаламгер апаның публицистикасы да ерекше орында тұрады
Держатели документа:
БҚМУ
202.
Подробнее
83
С 12
Сабыр, М. Б.
Білім бапкері ( тарих ғылымдарының докторы, профессор Т.З.Рысбеков 70 жаста) [Текст] / М. Сабыр // Түркі әлемі . - 2017. - №7-8. - шілде-тамыз. - Б. 7
ББК 83
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
білім бапкері -- мерейтой -- түркі әлемі -- қоғам қайраткері -- ұстаз -- ғалым -- білгір басшы -- шебер ұйымдастырушы
Аннотация: Қазақта зиялы деген зерделі сөз бар. Осы сөзді бұрын оқыған азаматтарға қарап айтатын едік, бүгінгі оқымағаны жоқ заманда кімге қаратып айтамыз деген сұрақ туындайды. Оқығандардың бәрі зиялы ма? Біздің ойымызша, зиялылық ұлтқа қызмет етумен, сіңірген еңбекпен өлшену керек. "Ұлтына, жұртына қызмет ету-біліммен емес, мінезбен" деп Алаш көсемі Әлихан Бөкейхан тегін айтпаса керек-ті. Саналы ғұмырын ұлтқа қызмет етумен өткізіп келе жатқан ұстаз, ғалым, білгір басшы, шебер ұйымдастырушы, қоғам қайраткері Тұяқбай Зейітұлы Рысбеков бүгінде жетпіс деген дер шағына келіп отыр
Держатели документа:
БҚМУ
С 12
Сабыр, М. Б.
Білім бапкері ( тарих ғылымдарының докторы, профессор Т.З.Рысбеков 70 жаста) [Текст] / М. Сабыр // Түркі әлемі . - 2017. - №7-8. - шілде-тамыз. - Б. 7
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
білім бапкері -- мерейтой -- түркі әлемі -- қоғам қайраткері -- ұстаз -- ғалым -- білгір басшы -- шебер ұйымдастырушы
Аннотация: Қазақта зиялы деген зерделі сөз бар. Осы сөзді бұрын оқыған азаматтарға қарап айтатын едік, бүгінгі оқымағаны жоқ заманда кімге қаратып айтамыз деген сұрақ туындайды. Оқығандардың бәрі зиялы ма? Біздің ойымызша, зиялылық ұлтқа қызмет етумен, сіңірген еңбекпен өлшену керек. "Ұлтына, жұртына қызмет ету-біліммен емес, мінезбен" деп Алаш көсемі Әлихан Бөкейхан тегін айтпаса керек-ті. Саналы ғұмырын ұлтқа қызмет етумен өткізіп келе жатқан ұстаз, ғалым, білгір басшы, шебер ұйымдастырушы, қоғам қайраткері Тұяқбай Зейітұлы Рысбеков бүгінде жетпіс деген дер шағына келіп отыр
Держатели документа:
БҚМУ
203.
Подробнее
63
С 12
Сабыр, М.
Білім бапкері [Текст] / Сабыр // Түркі әлемі. - 2017. - Б. 7
ББК 63
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
білім бапкері -- профессор -- тарих ғылымдарының докторы -- 70 жас -- ғалым -- білгір басшы -- шебер ұйымдастырушы -- қоғам қайраткері
Аннотация: Қазақта зиялы деген зерделі сөз бар. Осы сөзді бұрын оқыған азаматтарға қарап айтатын едік, бүгінгі оқымағаны жоқ заманда кімге қаратып айтамыз деген сұрақ туындайды. Оқығандардың бәрі зиялы ма? Біздің ойымызша, зиялылық ұлтқа қызмет етумен, сіңірген еңбекпен өлшену керек: "Ұлтына, жұртына қызмет ету- білімнен емес, мінезден" деп Алаш көсемі Әлихан Бөкейхан тегін айтпаса керек-ті. Саналы ғұмырын ұлтқа қызмет етумен өткізіп келе жатқын ұстаз, ғылым, білгір басшы, шебер ұйымдастырушы, қоғам қайраткері Тұяқбай Зейітұлы Рысбеков бүгінде жетпіс деген дер шағына келіп отыр
Держатели документа:
БҚМУ
С 12
Сабыр, М.
Білім бапкері [Текст] / Сабыр // Түркі әлемі. - 2017. - Б. 7
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
білім бапкері -- профессор -- тарих ғылымдарының докторы -- 70 жас -- ғалым -- білгір басшы -- шебер ұйымдастырушы -- қоғам қайраткері
Аннотация: Қазақта зиялы деген зерделі сөз бар. Осы сөзді бұрын оқыған азаматтарға қарап айтатын едік, бүгінгі оқымағаны жоқ заманда кімге қаратып айтамыз деген сұрақ туындайды. Оқығандардың бәрі зиялы ма? Біздің ойымызша, зиялылық ұлтқа қызмет етумен, сіңірген еңбекпен өлшену керек: "Ұлтына, жұртына қызмет ету- білімнен емес, мінезден" деп Алаш көсемі Әлихан Бөкейхан тегін айтпаса керек-ті. Саналы ғұмырын ұлтқа қызмет етумен өткізіп келе жатқын ұстаз, ғылым, білгір басшы, шебер ұйымдастырушы, қоғам қайраткері Тұяқбай Зейітұлы Рысбеков бүгінде жетпіс деген дер шағына келіп отыр
Держатели документа:
БҚМУ
204.
Подробнее
Қыдырниязова, Ш. Б.
Ғ. Құрманғалиевті\ың әншілік қалыптасуына әсер еткен әлеуметтік фактор [Электронный ресурс] / Ш. Б. Қыдырниязова // Ғарифолла Құрманғалиевтің туғанына 100 жыл толуына арналған «Ғарифолла Құрманғалиевтің музыкалық-педагогикалықмұрасы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары . - 2009. - С. 29-30
ББК 85
Рубрики: Өнер
Кл.слова (ненормированные):
Ғарифолла Құрманғалиев -- өнер -- музыка -- Құрманғалиев -- әншілік
Аннотация: Ғарифолла Құрманғалиев таланты мен даусының ерекшелігінде Мұхитпен бір байланыс бар. Жалпы әншінің болмысы, оның ата - тегінің өнерге қатысы әлі де толық зерттеліп, бағасы берілген жоқ. Ол келешектің еншісінде.
Держатели документа:
БҚМУ
Қыдырниязова, Ш. Б.
Ғ. Құрманғалиевті\ың әншілік қалыптасуына әсер еткен әлеуметтік фактор [Электронный ресурс] / Ш. Б. Қыдырниязова // Ғарифолла Құрманғалиевтің туғанына 100 жыл толуына арналған «Ғарифолла Құрманғалиевтің музыкалық-педагогикалықмұрасы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары . - 2009. - С. 29-30
Рубрики: Өнер
Кл.слова (ненормированные):
Ғарифолла Құрманғалиев -- өнер -- музыка -- Құрманғалиев -- әншілік
Аннотация: Ғарифолла Құрманғалиев таланты мен даусының ерекшелігінде Мұхитпен бір байланыс бар. Жалпы әншінің болмысы, оның ата - тегінің өнерге қатысы әлі де толық зерттеліп, бағасы берілген жоқ. Ол келешектің еншісінде.
Держатели документа:
БҚМУ
205.
Подробнее
85
Н 11
Нұрымбетов, Е. Ш.
Аспаптау өнері хақында [Электронный ресурс] / Е. Ш. Нұрымбетов // Ғарифолла Құрманғалиевтің туғанына 100 жыл толуына арналған «Ғарифолла Құрманғалиевтің музыкалық-педагогикалықмұрасы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары . - 2009. - Б. 241-244
ББК 85
Рубрики: Өнер
Кл.слова (ненормированные):
аспаптау өнері -- өнер -- музыка
Аннотация: Берілген мақалада музыкалық аспаптардың шығу тегін, дамуын, құрылыс-құрылымын, жасалуын, дыбыстық ерекшелігін, әуендік-әуездік мүмкіндігін, қызметін, мақсатын, мән-маңызын зерттейтін ғылым саласы аспаптану деп аталатындығын мәлімдеген.
Держатели документа:
БҚМУ
Н 11
Нұрымбетов, Е. Ш.
Аспаптау өнері хақында [Электронный ресурс] / Е. Ш. Нұрымбетов // Ғарифолла Құрманғалиевтің туғанына 100 жыл толуына арналған «Ғарифолла Құрманғалиевтің музыкалық-педагогикалықмұрасы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары . - 2009. - Б. 241-244
Рубрики: Өнер
Кл.слова (ненормированные):
аспаптау өнері -- өнер -- музыка
Аннотация: Берілген мақалада музыкалық аспаптардың шығу тегін, дамуын, құрылыс-құрылымын, жасалуын, дыбыстық ерекшелігін, әуендік-әуездік мүмкіндігін, қызметін, мақсатын, мән-маңызын зерттейтін ғылым саласы аспаптану деп аталатындығын мәлімдеген.
Держатели документа:
БҚМУ
206.
Подробнее
63
Ш 32
Шашаев, Ә. К.
Антикалық деректердегі "Амазонкалардың" шығу тегі туралы мәліметтер [Электронный ресурс] / Ә. К. Шашаев // "Қазақ мемлекеттілігі: жарқын бетбұрыс,жойқын ұмтылыс(1991–2011 жж.)" халықаралық ғылыми -тәжірибелік конференция материалдары. - 2011. - С. 306-312
ББК 63
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
Амазонка -- Тарих -- грек -- скиф
Аннотация: Ежелгі замандағы жауынгер әйелдердің тайпасы мен олардың ерлік істері, жаулап алу жорықтары туралы зерттеулер
Держатели документа:
ЗКГУ
Ш 32
Шашаев, Ә. К.
Антикалық деректердегі "Амазонкалардың" шығу тегі туралы мәліметтер [Электронный ресурс] / Ә. К. Шашаев // "Қазақ мемлекеттілігі: жарқын бетбұрыс,жойқын ұмтылыс(1991–2011 жж.)" халықаралық ғылыми -тәжірибелік конференция материалдары. - 2011. - С. 306-312
Рубрики: Тарих
Кл.слова (ненормированные):
Амазонка -- Тарих -- грек -- скиф
Аннотация: Ежелгі замандағы жауынгер әйелдердің тайпасы мен олардың ерлік істері, жаулап алу жорықтары туралы зерттеулер
Держатели документа:
ЗКГУ
207.
Подробнее
78.3 (5Қаз)
Ж 79
Жолдығали , Г.
500 ге жуық кітап жинаған кейіпкер [Текст] / Г. Жолдығали // OraI Oniri. - 2026. - №49.- 13 маусым. - Б. 13
ББК 78.3
(5Қаз)
Рубрики: Кітапхана ісі
Библиотечное дело
Кл.слова (ненормированные):
500 кітап -- ақжайық ауданы -- алғабас ауылы -- кітапханашы -- дәмелі бисенғалиева -- кітап оқу -- сәуле -- от жүректі чекистер -- кітап жинау әдетім
Аннотация: Жақында жұмыс барысымен Ақжайық ауданына?қарасты Алғабас аулына бардық. Сол сапарымызда?кітап өмірінің ажырамас белшегі, жан серігіне айналған ерекше жанмен таныстық. Тегісжол?ауылындағы кітапхананың кітапханашысы Демелі?Бисенғалиева бізді жылы шыраймен қарсы алды.?Үйге кірген сәттен кезге бірден тусетіні - қабырға?бойына тізілген жүздеген кітап. Әрқайсысының өзіндік тарихы бар. Дәмелі апаның дастахканынан дәм татқан соң біз кейіпкерімізден кітақка деген?кызығушылық қалай басталанын сұрадық.
Держатели документа:
БҚУ
Ж 79
Жолдығали , Г.
500 ге жуық кітап жинаған кейіпкер [Текст] / Г. Жолдығали // OraI Oniri. - 2026. - №49.- 13 маусым. - Б. 13
Рубрики: Кітапхана ісі
Библиотечное дело
Кл.слова (ненормированные):
500 кітап -- ақжайық ауданы -- алғабас ауылы -- кітапханашы -- дәмелі бисенғалиева -- кітап оқу -- сәуле -- от жүректі чекистер -- кітап жинау әдетім
Аннотация: Жақында жұмыс барысымен Ақжайық ауданына?қарасты Алғабас аулына бардық. Сол сапарымызда?кітап өмірінің ажырамас белшегі, жан серігіне айналған ерекше жанмен таныстық. Тегісжол?ауылындағы кітапхананың кітапханашысы Демелі?Бисенғалиева бізді жылы шыраймен қарсы алды.?Үйге кірген сәттен кезге бірден тусетіні - қабырға?бойына тізілген жүздеген кітап. Әрқайсысының өзіндік тарихы бар. Дәмелі апаның дастахканынан дәм татқан соң біз кейіпкерімізден кітақка деген?кызығушылық қалай басталанын сұрадық.
Держатели документа:
БҚУ
208.
Подробнее
74.58
К 14
Қазақстандық студенттер 2027 жылдан бастап Жапонияда тегін білім ала алады [Текст] // Өркен. - 2026. - 31 тамыз. - №7. - Б. 3
ББК 74.58
Рубрики: Жоғары білім
Кл.слова (ненормированные):
Tokyo Metropolitan University -- стипендиялық бағдарлама -- Жапония -- жоғары білім -- магистратура -- докторантура -- шетелдік студенттер -- халықаралық білім -- академиялық ұтқырлық -- халықаралық ынтымақтастық -- білім гранты -- ғылыми зерттеулер -- стипендия -- шетелде білім алу
Держатели документа:
ЗКУ
К 14
Қазақстандық студенттер 2027 жылдан бастап Жапонияда тегін білім ала алады [Текст] // Өркен. - 2026. - 31 тамыз. - №7. - Б. 3
Рубрики: Жоғары білім
Кл.слова (ненормированные):
Tokyo Metropolitan University -- стипендиялық бағдарлама -- Жапония -- жоғары білім -- магистратура -- докторантура -- шетелдік студенттер -- халықаралық білім -- академиялық ұтқырлық -- халықаралық ынтымақтастық -- білім гранты -- ғылыми зерттеулер -- стипендия -- шетелде білім алу
Держатели документа:
ЗКУ
209.
Подробнее
63.3 (5Қаз)
С 16
Салқынбек, Д. И.
Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметі хаһында [Текст] / Д. И. Салқынбек, Г. К. Шуланбекова, Б. Ж. Қабдушев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 172-185
ББК 63.3
(5Қаз)
Рубрики: Қазақстан тарихы
Кл.слова (ненормированные):
Əділет халық комиссариаты -- қайраткер -- Жоғарғы сот -- Нарком -- отырықшылық -- саяси қуғын-сүргін -- Қазақстан тарихы -- кеңестік билік -- сот жүйесі -- құқық қорғау органдары
Аннотация: Мақалада Қазақстанда кеңестік билік орнағанда өзінің əлеуметтік шыққан тегіне байланысты ол өкіметті қолдап, оның орнығуы, күшеюі жолында үлкен қызмет атқарған қайраткер Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметі қарастырылған. Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметінің үлкен бір белесті кезеңі Əділет халық комиссариатында əртүрлі жауапты қызметтерді атқарып, кеңестік жүйедегі заңдық органның қалыптасып, қызметін жандандырудағы ерен еңбегі еді. Ақмола губерниялық соты төрағасының орынбасары, Жетісу губерниялық сотының төрағасы болды. Ал, 1929 жылы РКФСР Жоғарғы соты Қазақ бөлімінің төрағасы қызметіне дейін көтерілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шуланбекова, Г.К.
Қабдушев, Б.Ж.
С 16
Салқынбек, Д. И.
Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметі хаһында [Текст] / Д. И. Салқынбек, Г. К. Шуланбекова, Б. Ж. Қабдушев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 172-185
Рубрики: Қазақстан тарихы
Кл.слова (ненормированные):
Əділет халық комиссариаты -- қайраткер -- Жоғарғы сот -- Нарком -- отырықшылық -- саяси қуғын-сүргін -- Қазақстан тарихы -- кеңестік билік -- сот жүйесі -- құқық қорғау органдары
Аннотация: Мақалада Қазақстанда кеңестік билік орнағанда өзінің əлеуметтік шыққан тегіне байланысты ол өкіметті қолдап, оның орнығуы, күшеюі жолында үлкен қызмет атқарған қайраткер Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметі қарастырылған. Нығмет Сырғабековтың қоғамдық-саяси қызметінің үлкен бір белесті кезеңі Əділет халық комиссариатында əртүрлі жауапты қызметтерді атқарып, кеңестік жүйедегі заңдық органның қалыптасып, қызметін жандандырудағы ерен еңбегі еді. Ақмола губерниялық соты төрағасының орынбасары, Жетісу губерниялық сотының төрағасы болды. Ал, 1929 жылы РКФСР Жоғарғы соты Қазақ бөлімінің төрағасы қызметіне дейін көтерілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шуланбекова, Г.К.
Қабдушев, Б.Ж.
210.
Подробнее
63.3(5Қаз)
К 12
Қайыркен, Т. З.
XIV-XVI ғасырлардағы Ойрат-Моңғол қатынастары жəне ойраттардың батысқа жылжуы [Текст] / Т. З. Қайыркен // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 186-199
ББК 63.3(5Қаз)
Рубрики: Қазақстан тарихы
Кл.слова (ненормированные):
Ойраттар -- Шыңғыс ұрпақтары -- Шығыс моңғолдар -- Мин əулеті -- Батула -- Тоған -- Есен -- Аюшыдара -- Елбе хан -- ойрат тайпалары -- қоныстанған жерлері -- Даян хан -- Анда хан -- батысқа көшу
Аннотация: Ойрат тарихы қазақ тарихын зерттеудің қосымша дереккөзі ретінде айырықша маңызға ие. Əсіресе, XV-XVIII ғасырлар аясындағы қазақ тарихын зерттеушілер үшін, сол кезеңге тəн ойрат тарихын бірлікте қарастыру талап етіледі. Өйткені бұл кезде қазақ жəне ойрат халықтарының тарихында алма-кезек туындап жататын оқиғалар бір-біріне айырықша əсер етіп отырды. Мақалада ойраттардың Шығыс Моңғол тайпаларымен болған байланысы — Батула, Тоған жəне Есен тайшалар кезіндегі ойраттар мен Шығыс Моңғол ақсүйектерінің арасындағы билік тартысы, мемлекет басқару істері, Мин əулетімен байланыс, территориялық жəне этникалық тартыстар жан-жақтылы қарастырылады. Сондай-ақ, ойраттардың шығу тегі, түпкі Отаны, Шыңғыс əулетімен байланысы, Шығыс моңғолдардан ажырап батысқа кету себебі, Темір мемлекетімен, Моғолстанмен жəне Қазақ хандығымен байланысы зерттелген. XV ғасырдың бірінші жартысында ойрат Есен тайшаның билігі тек ойраттарға ғана емес, солтүстікте қырғыздарға, Шығыс Түркістан шегіндегі ұйғырларға, Ганьсу өлкесі мен Хэси дəлізіне, шығыста джурджиттер мен Кореяға дейін жетті. Бірақ Есен өлгеннен кейін, ойраттар өздерінің тарихтағы жауынгерлік дəстүрінен айырылып, 150 жыл бойы бейбіт жағдайда өздерімен өздері іштей нығаю, кемелдену кезін бастан өткізді. Бұл кезде олар Шығыс моңғолдармен болған текетіресте жеңіліске ұшырады. Нəтижесінде олардың басым бөлігі батысқа беттеді. Олардың Тянь-Шаньның солтүстігіндегі ұлан-байтақ қонысқа жаппай қоныс тебуі XVI ғасырдың екінші жартысында ғана мүмкін болды.??Мақалада осынау аса ауқымды өзгерістерге назар аудару арқылы ойраттардың қазақ хандығымен көрші елге айналуына дейінгі тарихи жағдаяттар кеңінен зерттеп-зерделенген.??
Держатели документа:
ЗКУ
К 12
Қайыркен, Т. З.
XIV-XVI ғасырлардағы Ойрат-Моңғол қатынастары жəне ойраттардың батысқа жылжуы [Текст] / Т. З. Қайыркен // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 186-199
Рубрики: Қазақстан тарихы
Кл.слова (ненормированные):
Ойраттар -- Шыңғыс ұрпақтары -- Шығыс моңғолдар -- Мин əулеті -- Батула -- Тоған -- Есен -- Аюшыдара -- Елбе хан -- ойрат тайпалары -- қоныстанған жерлері -- Даян хан -- Анда хан -- батысқа көшу
Аннотация: Ойрат тарихы қазақ тарихын зерттеудің қосымша дереккөзі ретінде айырықша маңызға ие. Əсіресе, XV-XVIII ғасырлар аясындағы қазақ тарихын зерттеушілер үшін, сол кезеңге тəн ойрат тарихын бірлікте қарастыру талап етіледі. Өйткені бұл кезде қазақ жəне ойрат халықтарының тарихында алма-кезек туындап жататын оқиғалар бір-біріне айырықша əсер етіп отырды. Мақалада ойраттардың Шығыс Моңғол тайпаларымен болған байланысы — Батула, Тоған жəне Есен тайшалар кезіндегі ойраттар мен Шығыс Моңғол ақсүйектерінің арасындағы билік тартысы, мемлекет басқару істері, Мин əулетімен байланыс, территориялық жəне этникалық тартыстар жан-жақтылы қарастырылады. Сондай-ақ, ойраттардың шығу тегі, түпкі Отаны, Шыңғыс əулетімен байланысы, Шығыс моңғолдардан ажырап батысқа кету себебі, Темір мемлекетімен, Моғолстанмен жəне Қазақ хандығымен байланысы зерттелген. XV ғасырдың бірінші жартысында ойрат Есен тайшаның билігі тек ойраттарға ғана емес, солтүстікте қырғыздарға, Шығыс Түркістан шегіндегі ұйғырларға, Ганьсу өлкесі мен Хэси дəлізіне, шығыста джурджиттер мен Кореяға дейін жетті. Бірақ Есен өлгеннен кейін, ойраттар өздерінің тарихтағы жауынгерлік дəстүрінен айырылып, 150 жыл бойы бейбіт жағдайда өздерімен өздері іштей нығаю, кемелдену кезін бастан өткізді. Бұл кезде олар Шығыс моңғолдармен болған текетіресте жеңіліске ұшырады. Нəтижесінде олардың басым бөлігі батысқа беттеді. Олардың Тянь-Шаньның солтүстігіндегі ұлан-байтақ қонысқа жаппай қоныс тебуі XVI ғасырдың екінші жартысында ғана мүмкін болды.??Мақалада осынау аса ауқымды өзгерістерге назар аудару арқылы ойраттардың қазақ хандығымен көрші елге айналуына дейінгі тарихи жағдаяттар кеңінен зерттеп-зерделенген.??
Держатели документа:
ЗКУ
Страница 21, Результатов: 211