Электронный каталог

74.266.3
И 85
Исабек, М. Қ.
    Репрессияланған əйелдер тарихын оқытудың ғылыми-педагогикалық моделі (Оңтүстік Қазақстан мысалында) [Текст] / М. Қ. Исабек, Г. Д. Сугирбаева, Г. Ж. Орынбасарова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 62-74
ББК 74.266.3

Рубрики: Тарихты оқыту әдістемесі

   Методика преподавания истории

Кл.слова (ненормированные):
репрессия -- əдістеме -- педагогика -- модель -- тарих -- Оңтүстік Қазақстан -- ғылым -- оқыту -- əйелдер тарихы
Аннотация: Мақалада репрессияланған əйелдер тарихын оқытудағы ғылыми-педагогикалық модельдің мақсаты, құрылымы жəне ғылыми негізіне талдау жасалады. Репрессия тарихы, саяси қудалауға ұшыраған əйелдердің тағдыры Оңтүстік Қазақстан өңірі мысалында қарастырылады. Негізгі дереккөз ретінде өңірлік архив, музей деректері, саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия материалдары мен жекелеген зерттеушілердің еңбектері қарастырылған. Зерттеудің негізгі өзектілігі мектепте тарих пəнінен репрессияланған əйелдер тарихын оқытуда оқушылардың тарихи санасын, танымдық белсенділігін жəне зерттеушілік қабілетін арттырудың моделін ұсыну, тəжірибеден өткізу. Бұл модель негізінде репрессияланған əйелдердің өмір жолы мен қоғамдағы орнын, қайраткерлік қызметін оқушыларға оқу бағдарламасына кіріктіру арқылы жүзеге асырылады. Зерттеу барысында тарихи деректерді іріктеу, оларды тарих пəні бойынша оқу бағдарламасына кіріктіру жəне тиімді оқыту əдістері ұсынылады. Ғылыми-педагогикалық модель білім алушылардың сыни ойлауын дамытуға, тарихи фактілерді талдауға бағытталған. Мақалада тарихи-деректік, тарихи-салыстырмалы, интерактивті оқыту əдістері мен жалпығылыми модельдеу əдісі тиімді қолданылған. Аталған əдістерді кешенді түрде қолдану репрессияланған əйелдер тарихын оқытудың ғылыми-педагогикалық моделін құруға мүмкіндік береді. Ұсынылған модель тарихты оқытуда жаңа əдіс-тəсілдерді енгізуге мүмкіндік беріп, репрессияланған əйелдер тағдырын терең түсінуге жағдай жасайды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сугирбаева, Г.Д.
Орынбасарова, Г.Ж.

71
С 30

    Семиотикалық редукционизм: философиялық аспект [Текст] / Г. Б. Мулдашева, А. Б. Абдешев, М. Т. Отаров, А. М. Муратова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 222-231
ББК 71

Рубрики: Мəдениет

Кл.слова (ненормированные):
мəдениет -- семиосфера -- семиотика -- таңба -- символ -- мəн -- редукционизм -- жүйе -- адам -- киіз үй
Аннотация: Мақалада семиосфера (таңбалық құралдар жүйесі) ұғымы мəдениеттің феномені əрі атрибуты ретінде қарастырылады. Мəдениет көптеген гуманитарлық ғылымдардың зерттеу нысаны екені, алайда əрқайсысы оны өзіндік ерекшелігі мен əдіснамасы тұрғысынан зерделейтіні атап өтіледі. Бұл тұрғыда мəдениет философиясы, мəдениеттану жəне семиотика өзара барынша жақын ғылым салалары ретінде айқындалады. Автор таңбалық жүйелердің əлеуметтік-онтологиялық мəртебесін айқындауға талпыныс жасайды. Семиотиканы жүйелі зерттеудің іргелі еңбегі Тарту–Мəскеу семиотикалық мектебі өкілдеріне, əсіресе оның жетекшісі Юрий Михайлович Лотман есімімен байланысты екені көрсетіледі. Ол мəдениеттің семиотикалық қырын бөліп көрсете отырып, тұтас мəдени мазмұнды таңбалық жүйе ретінде редукциялады. Бұл ұстаным мəні жағынан семиотикалық редукционизм болып табылады. Сонымен қатар, Ю.М. Лотман мəдениетті ақпарат теориясы мен жасанды интеллект тұжырымдамалары негізінде түсіндірген ақпараттық-кибернетикалық семиотика моделін ұсынғаны талданады. Автор мəдени немесе табиғи феномендерге мағына, мəнділік немесе мазмұн беру арқылы олардың семиотикалық мəртебеге ие болуын талдайды. Аталған феноменнің семиотикалылығы, яғни таңбалық сипаты айқындалады. Нақты жəне идеал ұғымдарына талдау жасалып, нақты объектінің шынайы болмыста болмағанымен, идеалдық түрде өмір сүре алатыны көрсетіледі. Мақалада мəн, мəнділік жəне мазмұн ұғымдарын таңбаның немесе символдың эмпирикалық-заттық сипаттарынан шығарып алу мүмкін еместігі дəлелденеді. Қазақтың дəстүрлі тұрғын үйі – киіз үйдің таңбалық жүйесіне талдау жасалып, оның құрылымдық элементтерінің əрқайсысы семиотикалық мəнге ие екені көрсетіледі. Автор семиосфера құбылысын мəдениеттің негізгі өлшемдерінің бірі ретінде қарастыру қажет деген қорытындыға келеді, өйткені ол адамның əлемдегі таңбалық болмысының ерекшелігін бейнелейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мулдашева, Г. Б.
Абдешев, А.Б.
Отаров, М.Т.
Муратова, А.М.

28.082(5Қаз)
С 31
Сенбаева, Х. С.
    Коловертное көлінің су түбі омыртқасыздарының таксономиялық құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Х. С. Сенбаева, А. Е. Сарманов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 450-457
ББК 28.082(5Қаз)

Рубрики: Қазақстанның гидробиологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Коловертное көлі -- макрозообентос -- қауымдастықтардың түрлік əртүрүрлілігі -- таксономиялық құрамы -- Батыс Қазақстан облысы -- су түбі омыртқасыздары -- зообентос -- су экожүйесі -- гидробиология -- шаянтәрізділер -- жәндіктер
Аннотация: Бұл мақалада Коловертное көлінің 2024–2025 жылдардағы су түбі омыртқасыздарының түрлік құрамы, сандық көрсеткіштері зерттелді. Зерттеу барысында көлден барлығы 14 таксон тіркелді, олардың құрамына аз қылтанды құрттар, шаянтəрізділер жəне жəндіктер топтары кіретіні анықталды. Маусым бойынша түрлік əртүрліліктің өзгеруі байқалып, ең жоғары көрсеткіштер күз (2168,7 дана/м², 1,4 г/м²) жəне көктем (580 дана/м², 6,01 г/м²) мезгілдерінде тіркелді. Бұл жағдай көлдің Жайық өзенімен толығуы жəне жауын-шашын мөлшерінің артуымен түсіндірілуі мүмкін. Сонымен қатар, алынған нəтижелер əдеби деректермен салыстырылып, БҚО-дағы бірқатар көлдермен түрлік ұқсастық деңгейі анықталды. Коловертное көліндегі таксономиялық əртүрліліктің Батыс Қазақстан облысының бірқатар су айдындарымен салыстырғанда орташа деңгейде екені анықталды. БҚО-дағы жүргізілген зерттеулерге сəйкес бентос үлгілерінен Oligochaeta, Hirudinea, Bivalvia, Gastropoda, Crustacea жəне Insecta топтарына жататын барлығы 82 таксон организмдері анықталды. Олардың ішінде олигохеталар – 2 түр, сүліктер – 1 түр, қосжақтаулы жəне бауыраяқты моллюскалар – əрқайсысы 3 түрден, шаянтəрізділер – 7 түр, ал жəндіктер – 66 таксонды құрады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сарманов, А.Е.

85.37 (5Қаз)
С 21
Сариева , П.
    Өнер алды - кино [Текст] / П. Сариева // OraI Oniri. - 2026. - 11 қыркүйек . - №74. - Б. . 10-11
ББК 85.37 (5Қаз)

Рубрики: кино өнері

   киноискусство

Кл.слова (ненормированные):
дәрежан қаражанұлы -- ақын филмі -- гамлет пьесасы -- қазақ киносы күні -- түп-сана -- режиссердің өз ойы -- жол атты фильмі
Аннотация: Шекспирдің «Гамлет» пьесасында сарай қызметшісі Полоний: «Не оқып отырсың?» – деген сұрағына Гамлет: «Сөз, сөз, сөз», – деп қысқа қайырады. Қазіргі заманда асыл сөз өнерінен гөрі кино өнері дамып келеді. Алайда қозғалысты, айнадан түскен сәулені поэзиядағы бунақ ырғағының үйлесіміндей етіп көрсететін фильмдер аз. 12 қыркүйек – Қазақ киносы күніне орай елімізде авторлық фильм түсіріп жүрген, бірнеше халықаралық кинофестивальдың жүлдегері, Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті Дәрежан Өмірбаевпен сұхбат құрудың сәті түскен еді.
Держатели документа:
БҚУ

82 (5Қаз)
Л 11
Қабыкешов, Н.
    Абай - кемел мұсылман [Текст] / Н. Қабыкешов // OraI Oniri. - 2026. - № 63. - 4 тамыз. - Б. . 10-11
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
абай құнанбайұлы -- абай ілімінің шексіздігі -- абай шығармашылығы
Аннотация: Біртуар дана, хәкім Абай - Құранды толық меңгерген, хадистерді санасына сіңірген, және алған іліміне сай толық амал еткен кемел иманды мұсылман болғанына шәк жоқ. Иә, Абай әлеміне бойлаған сайын Абай Абай қалдырған салқылмас қазына тұлғалық дамудың қайнар көзі екенін толық ұғынасың. Әр сөзіне зер салған сайын көкірегіңде жаңа леп, жаңа тыныс сезіле түседі. Алланың рақымымен, осы шығармамды жаза отырып, өзімді түсінуде, танымым да бір баспалдаққа болса жылжығандай сезімде болды. Көзі қарақшы жанның жүрек көзінің жарқырай түсуіне, Абай шығармашылығын зерделей түсуге бұл еңбек те септігін тигізсе, мендегі мақсаттың орындалғаны, оқырманым!
Держатели документа:
БҚУ

82 (5Қаз)
Г 13
Ғабдол, Ә.
    Жалған тілек жардан құлатады [Текст] / Ә. Ғабдол // OraI Oniri. - 2026. - № 63.- 4 тамыз . - Б. . 11.
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
абайдың оныншы қара сөзі -- абай құнанбайұлы -- ақылдылық -- парасаттылық -- адамгершілік
Аннотация: Абай Құнанбайұлы оныншы қара сөзі - жәй айтылған сөз емес, адамға тура қарата, оның жан қалауы мен тән қалауына қарсы келетін тұшымды ой. Бұл сөзінде ол қазақтың бала мен малға деген ниеті жайлы айтады. Бірақ сипаттап айту үшін емес, сол ниеттің ішкі жалғандығын әшкерелеу үшін жазады. Абайды қынжылтқан нәрсе - адамның Құдайдан сұрауы емес, нені және не үшін сұрап отырғанын өзі де түсінбеуі.
Держатели документа:
БҚУ

66 (5Қаз)
Л 11
Қайырбек , С.
    Алгоритмдер дәуіріндегі әділет [Текст] / С. Қайырбек // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №166. - 3 қыркүйек. - Б. . 3.
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясат

   Политика

Кл.слова (ненормированные):
әділетті қоғамға - шыншыл сөз кітабы -- әділет қағидаты -- цифрлық трансформация -- реформалар логикасы -- жасанды интеллекет -- цифрлық құралдар -- қазақстанның өркендеуі -- харари -- нексус кітабы
Аннотация: Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» кітабын оқығанда назарымды бір-бірімен сабақтас екі бағыт аударды. Бірі – мемлекет дамуының өзегіне айналған әділет қағидаты, екіншісі – бүгінде қарқын алған цифрлық трансформация. Технологияның қоғам өміріне дендеп енуі осы екі бағыттың тоғысындағы сұрақтарға жауап іздеуге жетелейді. Бұл тұрғыдан кітапта айтылған ойлар жалпы реформалар логикасын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Держатели документа:
БҚУ

79 (5Қаз)
Т 48
Тілепбергенұлы, С.
    Байтұрсынұлы түсірген жалғыз фото [Текст] / С. Тілепбергенұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №170. - 9 қыркүйек. - Б. . 8.
ББК 79 (5Қаз)

Рубрики: Тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау. Музейтану. Көрмелерді ұйымдастыру. Мұрағат ісі

   Охрана памятников истории и культуры. Музейное дело. Выставочное дело. Архивное дело

Кл.слова (ненормированные):
ұлы ұстаз ахмет байтұрсынұлы -- гүлнар міржақыпқызы -- шындық шырағы кітабы -- шолпан ахметқызы -- орталық мемлекеттік музей -- райхан имаханбет -- бадрисафа байтұрсынова -- мәшен байтұрсынұлы -- фотоаппарат
Аннотация: Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы ғалымдығы, қайраткерлігінен бөлек фотографиямен де айналысқан болатын. Бұл жайында Гүлнар Міржақыпқызы «Шындық шырағы» кітабында: «Ахаңның фотоаппараты болатын, көңілінің зауқы түскенде, қолы босағанда балаларды суретке түсіретін. Кешкі шайды сыртқа үстел шығарып, самаурыннан құйғызып, газет оқып отырып ішетін, сонда көзінің астымен әркімнің психологиясын бақылайтын», деп жазған.
Держатели документа:
БҚУ

83 (5Қаз)
A10

    Абай жиі қолданған бес сөз [Текст] // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №171. - 10 қыркүйек. - Б. . 9.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
ақыл -- жүрек -- ғибрат -- еңбек -- ғылым -- абай құнанбайұлы -- м. лермонтов
Аннотация: Ақыл-ой алыптарының галереясында хакім Абай дидарының бейнесі бедерлі, тұлғасы елеулі. Оны түсіну – даналық бақшасына еккен алғашқы дәніңіз. Философ Мишель Фуконың «дүние – ең үлкен мәтін» деген пайымына илансақ, сөз – оның ең кішкентай бөлшегі. Сол себепті данышпан Абайдың пәлсапасын түсіну үшін ол жиі қолданған 5 сөзді зерделеп, оның танымдық тамырына үңіліп көрдік.