Электронный каталог

66 (5Қаз)
З-91
Зұлқарнай , Е.
    Еңбекпен өрілген өмір [Текст] / Е. Зұлқарнай // Egemen Qzaqstan. - 2026. - №119.- 27 маусым. - Б. 6
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясат

   Политика

Кл.слова (ненормированные):
қос палаталы парламент -- сенат аппараты -- баспасөз қызметінің бас консультанты -- серік қаражан -- зейнет жасы -- коммунизм туы газеті -- журналист
Аннотация: Қос палаталы Парламент тарих қойнауына кетіп бара жатқан кезең осы заң шығару органының ақпараттық қызметіне саналы ғұмырын арнаған әріптесіміздің жеке өміріндегі өзгеріспен тұспа-тұс келіп отыр. Сенат Аппаратында отыз жылдан астам еңбек еткен мемлекеттік қызмет ардагері, Баспасөз қызметінің бас консультанты Серік Қаражан зейнет жасына жетіп, құрметті демалысқа шықты.
Держатели документа:
БҚУ

67 (5Қаз)
Б 20
Балабиев, Қ.
    Құқықтық жаңғыру жолы [Текст] / Қ. Балабиев // Egemen Qzaqstan. - 2026. - №131.- 16 шілде. - Б. 1,3
ББК 67 (5Қаз)

Рубрики: Құқық

   Право

Кл.слова (ненормированные):
құқықтық жаңғыру жолы -- конституция -- реформалар -- әлеуметтік тұрақтылықты нығайту -- адам құқықтары -- ата заң -- құқықтық жүйе
Аннотация: Кез келген мемлекеттің құқықтық және саяси дамуы оның конституциялық құрылымымен тікелей байланысты. Конституция мемлекеттік биліктің ұйымдастырылу қағидаларын ғана емес, қоғам мен мемлекет арасындағы қатынастардың негізін де айқындайды. Сондықтан Конституцияға енгізілген өзгерістер көбіне тұтас заңнамалық жүйенің трансформациялануына алып келеді.
Держатели документа:
БҚУ

Оразалин , Н.
    Қанатты рухтың айдыны: Ақын Маралтай Райымбекұлының «Ақ батпырауық» жинағы туралы сөз [Текст] / Н. Оразалин // Egemen Qazaqstan. - 2026. - 31 шілде . - №142. - Б. 9.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: әдебиеттану

   литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
маралтай райымбекұлы -- ақ батпырауық -- өлеңдер жинағы -- махамбет өтемісұлы -- мағжан жұмабаев -- мұқағали мақатаев -- жарас сәрсек -- әмірхан балқыбек -- қалам -- түнгі жолаушы -- мәңгі өмір -- шерменде өлеңі -- қожа ахмет яссауи
Аннотация: Маралтай Райымбекұлы – күрделі өзгерістер тұсауын кескен, өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдары өлең өлкесіне келген дарынды ақын. Күні кеше ғана қазақ жырының айдынды әлеміне өзінің өзгеше үнімен дауылдатып, жауындатып, құйындатып келіп қосылған Маралтай алған асуларын аласартпай, биіктерді бағындырумен келе жатқан алаш жұртының айтулы ақындарының бірі.
Держатели документа:
БҚУ

63.3(5Қаз)
К 12
Қайыркен, Т. З.
    XIV-XVI ғасырлардағы Ойрат-Моңғол қатынастары жəне ойраттардың батысқа жылжуы [Текст] / Т. З. Қайыркен // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 186-199
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Ойраттар -- Шыңғыс ұрпақтары -- Шығыс моңғолдар -- Мин əулеті -- Батула -- Тоған -- Есен -- Аюшыдара -- Елбе хан -- ойрат тайпалары -- қоныстанған жерлері -- Даян хан -- Анда хан -- батысқа көшу
Аннотация: Ойрат тарихы қазақ тарихын зерттеудің қосымша дереккөзі ретінде айырықша маңызға ие. Əсіресе, XV-XVIII ғасырлар аясындағы қазақ тарихын зерттеушілер үшін, сол кезеңге тəн ойрат тарихын бірлікте қарастыру талап етіледі. Өйткені бұл кезде қазақ жəне ойрат халықтарының тарихында алма-кезек туындап жататын оқиғалар бір-біріне айырықша əсер етіп отырды. Мақалада ойраттардың Шығыс Моңғол тайпаларымен болған байланысы — Батула, Тоған жəне Есен тайшалар кезіндегі ойраттар мен Шығыс Моңғол ақсүйектерінің арасындағы билік тартысы, мемлекет басқару істері, Мин əулетімен байланыс, территориялық жəне этникалық тартыстар жан-жақтылы қарастырылады. Сондай-ақ, ойраттардың шығу тегі, түпкі Отаны, Шыңғыс əулетімен байланысы, Шығыс моңғолдардан ажырап батысқа кету себебі, Темір мемлекетімен, Моғолстанмен жəне Қазақ хандығымен байланысы зерттелген. XV ғасырдың бірінші жартысында ойрат Есен тайшаның билігі тек ойраттарға ғана емес, солтүстікте қырғыздарға, Шығыс Түркістан шегіндегі ұйғырларға, Ганьсу өлкесі мен Хэси дəлізіне, шығыста джурджиттер мен Кореяға дейін жетті. Бірақ Есен өлгеннен кейін, ойраттар өздерінің тарихтағы жауынгерлік дəстүрінен айырылып, 150 жыл бойы бейбіт жағдайда өздерімен өздері іштей нығаю, кемелдену кезін бастан өткізді. Бұл кезде олар Шығыс моңғолдармен болған текетіресте жеңіліске ұшырады. Нəтижесінде олардың басым бөлігі батысқа беттеді. Олардың Тянь-Шаньның солтүстігіндегі ұлан-байтақ қонысқа жаппай қоныс тебуі XVI ғасырдың екінші жартысында ғана мүмкін болды.??Мақалада осынау аса ауқымды өзгерістерге назар аудару арқылы ойраттардың қазақ хандығымен көрші елге айналуына дейінгі тарихи жағдаяттар кеңінен зерттеп-зерделенген.??
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Қаз)
С 60

    Солтүстік Қазақстанның əскери жəне азаматтық отарлану тарихынан [Текст] / М. З. Утегенов, А. Т. Шукеева, Т. А. Уалиев, К. Б. Алибеков // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 200-210
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Солтүстік Қазақстан -- Ақмола облысы -- қонысаудару саясаты -- қонысаударушылар -- этникалық топтар -- отарлау саясаты -- көшпелі тұрғындар -- отырықшы тұрғындар -- қалалар -- ауылдар
Аннотация: Мақалада Солтүстік Қазақстан аумағындағы əскери жəне азаматтық отарлау үдерістерінің тарихи динамикасы мен олардың аймақтың этнодемографиялық құрылымына ықпалы кешенді түрде қарастырылады. Зерттеу Ресей империясының қазақ даласын игерудегі стратегиялық тəсілдерін талдауға негізделіп, отарлау саясатының екі негізгі бағытын – əскери-казактік экспансия мен шаруаларды қоныстандыру арқылы жүзеге асқан аграрлық отарлауды – өзара сабақтастықта зерделейді. Авторлар əскери бекіністердің, шептік жүйелердің жəне казак станицаларының құрылуы империялық биліктің əкімшілік-институционалдық орнығуының басты құралы болғанын көрсетеді. Ал XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы жаппай қоныс аудару саясаты Солтүстік Қазақстанның этникалық құрылымын түбегейлі өзгертіп, аймақты полиэтникалық кеңістікке айналдырды.??Зерттеуде 1897 жылғы Бүкілресейлік халық санағының материалдары, Ақмола облысының статистикалық шолулары, Ф. Щербина экспедициясының деректері мен архивтік құжаттар кеңінен пайдаланылып, халық санының динамикасы, этникалық құрамдағы өзгерістер жəне қоныс аудару ауқымы талданады. Сонымен қатар, жер қатынастарының қайта бөлінуі, қазақтардың дəстүрлі көшпелі шаруашылығының дағдарысы жəне əлеуметтік-экономикалық трансформациялар мəселелері қарастырылады. Зерттеу нəтижелері Солтүстік Қазақстандағы отарлау үдерістерінің аймақтың тарихи дамуына ұзақ мерзімді ықпал еткенін айқындайды.??
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утегенов, М.З.
Шукеева, А.Т.
Уалиев, Т.А.
Алибеков, К.Б.

26.823(5Қаз)
Т 82
Тулегенов, Е. А.
    Географиялық нүктелерінің биіктігін болжауда машианлық оқыту əдістерін салыстыру [Текст] / Е. А. Тулегенов, Н. О. Мекебаев, Ж. А. Орынтаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 358-366
ББК 26.823(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан геоморфологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Географиялық нүктелер -- машиналық оқыту -- кеңістік -- алгоритм -- жер бедері -- нейрондық желі -- морфометриялық көрсеткіштер -- машиналық оқыту -- кеңістіктік деректер -- геокеңістіктік модельдеу
Аннотация: Бұл мақалада жер бедерлерінің морфометриялық (биіктігі) көрсеткіштерін болжау барысында қазіргі таңдағы өзекті мəселелері жүйелі түрде талданады. Онда машиналық оқыту алгоритмдерімен географиялық ақпараттық жүйелер интграциялау негізделеді. Қазіргі уақытта ҚР аумағының дерекқорын құруда релефтің сандық модельін əзірлеу маңызды мəселелердің бірі. Осы мəселе Қазақстан аумағының геоморфологиялық жағдайының сан алуандығымен жəне күрделілігімен тікелей тəуелді. Тянь – Шань таулары мен Алтай тауының биік таулы белдеулерінен бастап Каспий маңы ойпатының депрециялық алаптарының ҚР геоморфологиялық əртүрлілігі кез-келген математикалық модельдің тиімділігін тексеру верификациялық міндет жүктейді. Зерттеуіміздің нəтижелері дəстүрлі əдістерге қарағанда жасанды интеллект əдістері (машиналық оқыту) 25-36 % жоғары дəлдік көрсетті. Біз жүргізген зерттеумізде модельдерді салырсытруда Random Forest əдісі нəтиже көрсетті. Ол деректерді өңдеуде тұрақтылық көрсеткіштеріне ие болды. Осы модельдің ерекшелігі жер бедерінің өзгерістерін сипаттап, олардың олардың ауытқуларын бейнелеуге мүмкіндік берді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мекебаев, Н.О.
Орынтаева, Ж.А.

66 (5Қаз)
Т 65
Төңкер, Е.
    Су шаруашылығындағы серпінді қадамдар [Текст] / Е. Төңкер // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №167. - 4 қыркүйек. - Б. . 4.
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясаттану

   Политика

Кл.слова (ненормированные):
жасанды интеллекет дәуіріндегі қазақстан -- қасым-жомарт тоқаев -- өзекті мәселелер -- түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу атты жолдауы -- тұрғын үй-коммуналдық -- су инфрақұрылымын жаңғырту -- су үнемдеу технологиялары
Аннотация: Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдауында тұрғын үй-коммуналдық, су инфрақұрылымын жаңғыртуды елдің орнықты дамуына ықпал ететін негізгі міндеттердің бірі ретінде атады.
Держатели документа:
БҚУ

74 (5Қаз)
М 12
Мақаш , А.
    ЖИ жоғары нәтижеге жол аша ма? [Текст] / А. Мақаш // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №167. - 4 қыркүйек. - Б. . 6.
ББК 74 (5Қаз)

Рубрики: Педагогикалық ғылымдар. Білім беру

   Образование. Педагогические науки

Кл.слова (ненормированные):
білім жүйесі -- жасанды интеллекет оқу бағдарламасы -- цифрлық сауаттылық -- 5-11 сыныптар -- информатика пәні -- мектеп бағдарламасы -- құқықтық сауат -- жеке қауіпсіздік -- пән немесе курс -- конституция нормалары мен құқықтары
Аннотация: Білім жүйесінің кезекті бір өзгерісіне халық та үйреніп алған тәрізді. Әуезовше айтсақ, «жыл келгендей жаңалық сезінеміз». Соның бірі – жасанды интеллектінің оқу бағдарламасына дендеп енуі. Бастауыштағы «Цифрлық сауаттылық» пәні «Цифрлық сауаттылық және жасанды интеллект», ал 5–11-сыныптардағы «Информатика» пәні «Информатика және жасанды интеллект» болып жаңарды. Мектеп пен мұғалім бұған қаншалықты дайын? Оны оқытудың әдістемесі қандай?
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Құлшар, Б.

72 (5Қаз)
Ш 81
Шотбайқызы, А.
    Зерттеуші еркіндігі заңмен қорғалады [Текст] / А. Шотбайқызы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №162. - 28 тамыз. - Б. . 1-6
ББК 72 (5Қаз)

Рубрики: Ғылым. Ғылыми зерттеулер

   Наука. Науковедение

Кл.слова (ненормированные):
ғалымдардың академиялық еркіндігі -- заң -- РҺD бағдарламасы -- ғалымдар мен ғылыми қызметкерлер -- құқық -- ғылыми жоба -- жас ғалым -- заңнамалық актілер
Аннотация: Ендігі жерде ғалымдардың академиялық еркіндігі заңмен қорғалады. PhD бағдарламалары түлектерінің жұмысқа орналасу мүмкіндігі кеңейді. Ғалымдар мен ғылыми қызметкерлердің құқықтары жөнін­дегі уәкіл лауазымы енгізілді. Бұдан былай ғылыми жобаны орындау мерзімі шарт жасалған күннен бастап есептеледі. «Жас ғалымның» кім екені нақтыланды. Осы және өзге де көп өзгеріске Мемлекет басшысы бұдан екі ай бұрын қол қойған заң түрткі болып отыр.
Держатели документа:
БҚУ

66 (5Қаз)
Л 27
Ластаев , А.
    Адам құқығы өмір сапасынан көрінуі қажет [Текст] / А. Ластаев // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №165. - 2 қыркүйек. - Б. . 4.
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясаттану

   Политология

Кл.слова (ненормированные):
омбудсмен институты -- мониторинг жүргізу -- құқықтық ағарту -- халықаралық ынтымақтастық -- сраптамалық жұмыс -- цифрлық өзгеріс -- жаңа конституция
Аннотация: Кейінгі жылдары Омбудсмен институтының қызмет ауқымы едәуір кеңейгені белгілі. Айталық, азаматтардың өтініштерін қарау, бақылауындағы мекемелерге мониторинг жүргізу, құқықтық ағарту, халықаралық ынтымақтастық пен сараптамалық жұмыс жаңа деңгейге көтерілді.
Держатели документа:
БҚУ